Stofwisseling

Stofwisseling wordt ook wel metabolisme genoemd. Het is de omzetting van voeding voor brandstof en energie voor organen, beweging, groei en herstel.

Waar zorgt de stofwisseling voor?

De stofwisseling zorgt voor biochemische processen in het lichaam. Met deze processen worden stoffen afgebroken voor energie en ook opbouw van stoffen voor cellen en samen met energie worden weefsels, organen, spieren, botten, bloed, hormonen en neurotransmitters gemaakt. 

In de stofwisseling worden de volgende stoffen omgezet.

Eiwitten

Eiwitten bestaat uit aminozuren, de bouwstoffen. Er zijn 20 tal aminozuren die bouwstoffen zijn voor eiwit, waarbij er vele soorten eiwitten uit gemaakt worden. De vorm en samenstelling van het eiwit bepaalt de functie in het lichaam. 

Aminozuren zijn nodig voor de opbouw van bloed, spieren, hersenen, hormonen, enzymen. De aminozuren vormen ook de grondstof van receptoren en neurotransmitters.

Eiwitten reguleren de vochthuishouding en zuurstof- en vettransport en zorgen voor de homeostase in het lichaam. De homeostase gaat over de zuurtegraad, zuurstof, vochtbalans en bloedsuikerspiegel in het lichaam.

De kwaliteit en variatie van de voeding die past bij het diersoort en de darmgezondheid draagt bij aan de opneembaarheid van aminozuren uit de darm en de omzetting naar de omzettingsproces naar het benodigde eiwitstructuur. 

Vetten

Vet heeft meerdere functies in het lichaam.

• leverancier van energie
• opbouw van celmembranen
• transport voor vet-oplosbare nutriënten
• aanmaak van cholesterol, hormonen, prostaglandines en leukotrieën (functie immuunsysteem)
• bescherming van organen
• isolatie van het lichaam

Vetten worden voor verschillende processen gebruikt en heeft een specifieke omzetting nodig.

Koolhydraten

Koolhydraten is een brandstof voor het lichaam en zit in plantaardige producten en worden in de spijsvertering afgebroken tot glucose moleculen als brandstof voor lichaamscellen via het bloed

De regulatie van de bloedsuikerspiegel wordt door de alvleesklier gereguleerd. De glucose wordt door insuline in de cel gebracht voor energie met name de rode bloedcellen en het centrale zenuwstelsel. 

Bij stijging van de bloedsuikerspiegel wordt de glucose omgezet naar glycogeen en deels opgeslagen in de lever en spierweefsel.

Bij overmatige hoeveelheid koolhydraten wat niet gebruikt, omgezet of opgeslagen kan worden als glycogeen, wordt het opgeslagen als vetweefsel. 

Voor een goede regulatie van de bloedsuikerspiegel door de aanmaak van insuline en receptoren in de cel zijn eiwitten, zink, vitaminen, vetzuren nodig. 

Afvalstoffen en toxische stoffen

Afvalstoffen die vrijkomen van de stofwisseling worden omgezet door de lever en uitgescheiden door de nieren, darmen, luchtwegen en huid. 

Toxische stoffen van oa medicatie, parasitaire middelen, vaccinaties en hulpstoffen in voeding en verzorgingsproducten worden door de lever ook omgezet door de lever en uitgescheiden door de nieren, darmen, luchtwegen en huid. 

Hoe meer de lever belast wordt met toxische stoffen, heeft dat invloed op stofwisselingsprocessen van de lever en de uitscheiding via de nieren, darmen, luchtwegen en huid. 

Wat is er nodig voor een goede stofwisseling?

Voor een goede stofwisseling zijn er enzymen, vitaminen, mineralen en spoorelementen nodig.

De stofwisselingsprocessen beginnen bij de spijsvertering vanaf de maag naar de darmen. 

In de maag worden door de maagsappen al de bacteriën gedood en begint de voorbewerking van eiwitten door de pepsine, samen met de glycoproteïne voor de opneembaarheid van voedingstoffen in de darm.

In de darmen speelt de zuurtegraad, het microbioom en de enzymen voor de vertering van de voedingstoffen en de specifieke doorlaatbaarheid van de darmen zorgt voor een goede opname van de voedingstoffen in het bloed.

Door de vele processen in de darmen is het immuunsysteem nauw betrokken om de bescherming te bieden wat er in het lichaam binnenkomt. 

Vitaminen

Vitaminen zijn voedingstoffen in voeding die zorgen voor een goed werkend immuunsysteem, energie, celgroei en sterke botten, tanden,  nagels en vacht. 

Er zijn vet-oplosbare vitaminen en deze worden door de lever en vetweefsel opgeslagen. De wateroplosbare vitaminen die in het vocht zijn opgelost en worden getransformeerd en opgenomen door de cel. 

Sommige wateroplosbare vitaminen worden in een pro actieve vorm opgenomen in de darm en wordt in de lever omgezet naar de actieve vorm zoals de Vitamine B12

Mineralen en spoorelementen

De mineralen en spoorelementen zijn voedingstoffen die het lichaam helpe met groei, energie, herstel. Ook dragen mineralen en spoorelementen bij voor functies in het lichaam zoals vochtbalans en bloeddruk zoals spieren, sterke botstructuren, goed werkend zenuwstelsel en immuunsysteem, 

Enzymen

Enzymen zijn een eiwit achtige stoffen de biochemische processen versnellen en worden aangemaakt in de alvleesklier en de lever. De enzymen worden in de darmen actief, waarbij de juiste zuurtegraad een belangrijke factor is voor een goede werking van enzymen.

Enzymen breken koolhydraten, vetten en eiwitten af voor een goede opname via de darmen. Daarbij zorgen enzymen bij stofwisselingsprocessen en dragen bij aan energie vorming. 

Enzymen reguleren ook het herstel van cellen en de afvoer van afvalstoffen.

Belangrijke enzymen voor stofwisselingsprocessen

Alvleesklier

Voor het afbreken van voedingstoffen.

• Voor vetten is lipase nodig
• Voor koolhydraten en suikers is amylase nodig
• Voor eiwitten is protease nodig

Naast de enzymproductie is de alvleesklier ook betrokken bij de bloedsuikerspiegel. De aanmaak van de hormoon insuline kan de opname van glucose uit het bloed in de cellen worden opgenomen. Insuline draagt bij aan de mineraalhuishouding, aanmaak van lichaamseiwit en invloed op de lever en immuunsysteem.

Lever

De lever heeft een belangrijke taak in de omzetting van, eiwitten, vetten, koolhydraten, vitamines en mineralen. Door de vele omzettingsprocessen van de lever, zijn er meerdere enzymen belangrijk.

• ALAT voor de eiwitomzetting
• ASAT voor de omzetting aminozuren (eiwit)
• GGT voor de verwerking van voedingstoffen en afbraak van schadelijke stoffen zoals medicijnen
• AF voor de verwerking fosfaat groep van botstructuren

Daarbij speelt de lever een belangrijke rol in de omzetting van pro-actieve vitaminen naar actieve vorm van vitaminen. 

Belasting van de lever

Naast de spijsvertering heeft de lever een belangrijke rol in de zuivering van het bloed. De zuivering vindt plaats in verschillende fases door de lever.

• Fase 1: biochemische ontgifting; De omzetting van vetoplosbare gifstoffen via chemische reacties in tussenproducten. 
• Fase 2; Hydroxylatie: De tussenproducten worden omgezet naar andere moleculen en worden wateroplosbaar, zodat ze via de gal en urine worden uitgescheiden.
• Fase 3: Herstel van de lever, waarbij de ontstekingsproces zorgt voor het opschonen van de lever, daarna is er vernieuwing van leverweefsel voor het herstel in functie van de lever.

In de fases vinden enzymatische processen plaats om de stoffen onschadelijk te maken.

Welke stappen nodig zijn in een fase, is afhankelijk van de stof die omgezet wordt. In de omzettingen komen ook vrije radicalen vrij, die mede door het immuunsysteem en antioxidanten worden verwerkt. 

Bij een verhoogde toxische belasting ontstaat er een vergiftiging, klachten zoals vermoeidheid, hoofdpijn, verteringsproblemen, gevoelige huid, hormonale klachten zijn signalen die serieus zijn. Onderdrukking van deze klachten veroorzaken een ernstige disbalans in het lichaam.

Afvoer van afvalstoffen

Door de lever worden er veel stoffen omgezet en deel van de reststoffen hebben ook een functie in de communicatie van dieren denkend aan de anaalklieren en staartklieren bij honden en katten.

De lever heeft een relatieve kracht om te kunnen herstellen, echter zit er wel een grens aan de capaciteit van de lever.

In de huidige tijd krijgen dieren te maken met veel chemische stoffen zoals parasitaire middelen, medicijnen, vaccinaties en hulpstoffen in verzorgingsproducten, voeding en snacks.

Deze chemische stoffen worden door de lever onschadelijk gemaakt, echter kan de belasting van deze stoffen wel blijvende schade veroorzaken aan de lever en kan fase 3 voor het herstel van de lever niet meer plaatsvinden.

Een blijvende beschadiging aan de lever heeft consequenties voor o.a. de spijsvertering, omzettingsprocessen en uitscheiding van afvalstoffen.

Door bewust te kiezen wat u uw dier geeft, kunt u de belasting van de lever verlagen en de stofwisseling verbeteren.

Verder lezen:  BBRS en Homotoxicologie

Hormonen en neurotransmitters

Hormonen zijn stoffen uit klieren voor de regulatie van stofwisselingsprocessen.

Hypothalamus en hypofyse

Vanuit de hypothalamus en de hypofyse in de hersenen worden andere hormoonklieren gereguleerd om hormonen aan te maken. Deze systemen worden door receptoren in het lichaam van organen en orgaansystemen gereguleerd. 

Schildklier

De schildklier maakt hormonen voor energie aan cellen en reguleert de stofwisseling en temperatuur. De schildklier werkt nauw samen met organen, andere hormoonklieren, zenuwstelsel en immuunsysteem.

Alvleesklier

De alvleesklier maakt insuline om glucose te transporteren in de cel voor energie. Insuline draagt bij aan de mineraalhuishouding, aanmaak van lichaamseiwit en invloed op de lever en immuunsysteem.

Bijnieren

Bijnieren maken hormonen zoals cortisol en adrenaline die de stofwisseling en bloedruk en de energie te reguleren om te kunnen reageren bij gevaar of een stressprikkel.

Geslachtsklieren

Hormonen van de geslachtsklieren reguleren samen met de andere hormonen de stofwisselingsprocessen voor groei, spieropbouw, vetopslag en vruchtbaarheid. 

Neurotransmitters

De neurotransmitters zijn signaalstoffen die via het zenuwstelsel worden gestuurd.

De neurotransmitters reguleren de stofwisseling via de hersenen en sturen organen en hormoonklieren aan, reguleren de energievoorziening en spijsverteringsprocessen. 

Verder lezen: Balans tussen hormonen en neurotransmitters

Zuurstof en vochthuishouding

Voor alle stofwisselingsprocessen is er zuurstof nodig, juiste zuurtegraad en vochtbalans.

Zuurstof

De longen reguleren het zuurstofgehalte in het bloed en het zuurstof zetten stofwisselingsprocessen in gang om energie te vormen samen met de voedingstoffen.

De afvoer van afvalstof koolstofdioxide van de stofwisseling in de cellen, wordt weer via de longen afgevoerd.

Vocht- en mineraalhuishouding

De nieren hebben een filterfunctie van het bloed en zorgen voor de afvoer van afvalstoffen.

Daarbij reguleert de nieren de vochthuishouding in het lichaam. Bij een verhoogde vochtbalans wordt er meer urine gevormd en bij een verlaagde vochtbalans wordt er minder urine gevormd.

Het lichaam heeft water nodig om te kunnen verteren van voedingstoffen, transporteren van het bloed met voedingstoffen en afvalstoffen en functioneren van het lymfesysteem samen met het bindweefsel voor het evenwicht.

Bij de regulatie van de vochtbalans wordt ook de mineralenbalans in stand gehouden en de bloeddruk.  

Verder lezen: Het belang van water 

Gezonde voeding

Voor een goede stofwisseling om een optimale gezondheid te hebben is het van groot belang dat de voedingstoffen die een dier krijgt omgezet kan worden in het eigen spijsverteringstelsel. 

De spijsverteringstelsel van een carnivoor heeft een ander stofwisselingsproces dan een herbivoor. Waarbij een carnivoor voornamelijk in de darmen van eiwitten en vetten bouwstenen maakt, maakt een herbivoor van eiwitten en koolhydraten de bouwstenen. 

Door bewust te kiezen voor gezonde voeding die bij het diersoort past, kunnen de stofwisselingsprocessen optimaal verlopen en heeft dat een positieve invloed op de gezondheid van uw dier.

Verder lezen: Gezonde Voeding